WAKACJE KREDYTOWE W CZASIE PANDEMII – co z dochodzeniem roszczeń w sprawie kredytów frankowych?
Jeżeli wziąłeś lub rozważasz skorzystanie z tzw. wakacji kredytowych, to ten artykuł jest dla Ciebie.
Czas pandemii, a w konsekwencji izolacji społecznej spowodował, że sytuacja finansowa wielu osób uległa znacznemu pogorszeniu. Jedną z takich grup są kredytobiorcy, których budżety domowe są obciążone comiesięczną ratą kredytu hipotecznego. Utrata, ryzyko utraty pracy, czy spadek dochodów skutkowały trudnościami w terminowym spłacaniu rat kredytu.
Banki idąc, jakby się mogło zdawać, naprzeciw swoim klientom, zaczęły proponować podpisanie aneksu przewidującego tzw. wakacje kredytowe, to jest odroczenie płatności rat kredytu.
Jakie pułapki mogą czekać w klauzulach proponowanych kredytobiorcom przez banki i jak ich uniknąć?
Samo założenie, to jest współpraca banków z kredytobiorcami w okresie epidemii i zbliżającego się kryzysu gospodarczego, należy ocenić pozytywnie.
Niestety okazało się, że niektóre banki przy okazji wprowadzania wakacji kredytowych, chciały niejako konwalidować, to jest naprawić wadliwości umów kredytowych, zawierając w aneksach, między innymi, oświadczenie kredytobiorcy o potwierdzeniu salda zadłużenia.
Co to oznacza dla Kredytobiorcy?
Z proponowanych przez banki treści aneksów wynikało, że kredytobiorca, aby skorzystać z wakacji kredytowych, musi oświadczyć, ze uznaje saldo kredytu określone jednostronnie przez bank.
Kredytobiorcy zaczęli licznie zgłaszać swoje zastrzeżenia bankom, ale również Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) odnośnie abuzywności pewnych klauzul zawartych w aneksach do umów kredytowych.
Prezes UOKiK rozpoczął postępowanie wyjaśniające, a następnie, w dniu 22 kwietnia 2020 roku, zajął stanowisko w tej sprawie.
Najważniejsze wnioski płynące z tego stanowiska to:
- potwierdzenie salda kredytu w aneksie lub wniosku w przedmiocie wakacji kredytowych nie zamyka konsumentowi drogi do kwestionowania przed sądem ważności umowy. Klauzule zawierające oświadczenie konsumenta potwierdzające saldo kredytu mogą zostać uznane za niedozwolone.
- Zawarcie aneksu nie oznacza, że postanowienia umowy zostały indywidualnie przez obie strony ustalone.
- Za nieuczciwą praktykę rynkową może zostać uznane przekonywanie konsumentów, że zawarcie aneksu wraz z oświadczeniem o potwierdzeniu salda może utrudniać im, a nawet uniemożliwiać dochodzenie na drodze sądowej stwierdzenia nieważności umowy kredytowej bądź poszczególnych klauzul w niej zawartych.
Wątpliwości co do skutków skorzystania z wakacji kredytowych dotyczą w głównej mierze kwestii dochodzenia roszczeń od banków w związku z tzw. kredytami frankowymi, to jest indeksowanymi i denominowanymi do kursu franka szwajcarskiego.
Prezes UOKiK, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz na treść Dyrektywy UE 93/13 wskazał, że sąd krajowy jest obowiązany z urzędu zbadać ewentualny nieuczciwy charakter warunków umowy oraz zweryfikować, czy bez takich warunków może nadal obowiązywać, czy też jest nieważna.
Aneks nie może konwalidować wadliwej umowy
Nie ma natomiast przepisów, na mocy których dochodziłoby do konwalidacji umowy poprzez zawarcie aneksu do niej.
Tym samym zawarcie aneksu, w którym znajdować się będzie potwierdzenie salda kredytu, nie eliminuje możliwości dochodzenia przed sądem stwierdzenia nieważności umowy bądź jej poszczególnych warunków.
Ponadto, jak zauważa Prezes UOKiKu zgodnie z art. 385 (1) par. 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Aneks zawarty w celu skorzystania z wakacji kredytowych może i powinien być badany pod kątem jego abuzywności. Przede wszystkim należy podkreślić, iż nie jest to dokument uzgadniany indywidualnie, gdyż banki przedstawiają klientom gotowe wzory takich aneksów, zaś kredytobiorca może jedynie zdecydować, czy podpisze ww. aneks o zaproponowanej treści czy nie. Nie ma zwykle możliwości zmiany treści aneksu.
Zamieszczanie w aneksie dotyczącym wakacji kredytowych postanowień dotyczących salda kredytu, które w swym zamierzeniu miały uniemożliwiać czy utrudniać dochodzenie w sądzie roszczeń związanych z nieważnością umowy lub jej poszczególnych postanowień, jak również przekonywanie kredytobiorców w tym zakresie, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, który w obliczy kryzysu związanego z pandemią jest zdeterminowany aby odroczyć płatności rat kredytowych.
Banki wycofują się ze stosowania niedozwolonych klauzul
Pozytywnie na apel Prezesa UKiK i podjęty z bankami dialog odpowiedziały już banki – Santander oraz BNP Paribas. Oba banki wydały oświadczenia, z których wynika, że wycofują z wzorów aneksów dotyczących wakacji kredytowych oświadczenia o uznaniu salda zadłużenia oraz, że takie oświadczenia znajdujące się w już podpisanych aneksach będą traktować jak nieistniejące.
Jest to dobra tendencja, pozostaje czekać, jak zareagują inne banki w tym zakresie.
Jak zabezpieczyć swoje interesy?
Koniecznie przeanalizuj aneks zaproponowany Ci przez bank!
W tym celu, idąc w ślad za apelem UOKiK, zanim zdecydujesz się odroczyć spłatę rat:
- przeczytaj dokładnie aneks – masz prawo zapoznać się z jego treścią przed akceptacją;
- zapoznaj się z harmonogramem spłaty kredytu i wysokością rat przewidzianych po ustaniu wakacji kredytowych;
- ustal, jaki jest koszt realizacji wakacji kredytowych, jaki poniesiesz;
- przemyśl, czy to rozwiązanie jest dla ciebie korzystne;
- Pamiętaj, że masz 14 dni na odstąpienie od zawartego aneksu. Nie musisz robić tego osobiście w placówce. Napisz oświadczenie o odstąpieniu od umowy i wyślij je do banku.
- W przypadku wątpliwości lub podejrzenia naruszenia praw konsumentów można kontaktować się z infolinią UOKiK pod numerem 801 440 220 oraz 22 290 89 16 lub napisać e-mail na adres porady@dlakonsumentow.pl. Telefoniczna i e-mailowa pomoc prawna finansowana jest ze środków UOKiK. O działaniach banków Urząd można zawiadomić także poprzez wysyłanie zgłoszenia na adres e-mail monitoring@uokik.gov.pl.[1]
Jeśli potrzebujesz indywidualnej analizy aneksu zaproponowanego Ci przez bank lub analizy innych warunków dotyczących Twojego kredytu, z przyjemnością przyjrzymy się Twojej sprawie.
