REWOLUCJA W POSTĘPOWANIU CYWILNYM W SPRAWACH Z ZAKRESU WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ
Kolejne nowelizacje kodeksu postępowania cywilnego wprowadziły bardzo istotną zmianę dotyczącą spraw z zakresu własności intelektualnej.
Od 1 lipca 2020 r. sprawami tymi będą zajmować się tylko sądy okręgowe i apelacyjne wskazane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, ale to nie koniec zmian.
CO ZMIENIA NOWELIZACJA KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO?
Po pierwsze, został wprowadzony zakres przedmiotowy spraw z zakresu własności intelektualnej.
Co to oznacza w praktyce?
Ten tryb postępowania może być zastosowany w sprawach o ochronę praw autorskich i pokrewnych, o ochronę praw własności intelektualnej oraz ochronę innych praw na dobrach niematerialnych. Ponadto, do takich spraw można zaliczyć te dotyczące zapobiegania i zwalczania nieuczciwej konkurencji, ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług oraz ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.
Po drugie, określono które sądy okręgowe i apelacyjne będą zajmowały się rozpatrywaniem spraw z zakresu własności intelektualnej. Taka zmiana właściwości rzeczowej oraz miejscowej sądów ma zapewnić wyspecjalizowanie się wydziałów orzeczniczych w sprawach konkretnego rodzaju oraz zapobiec rozbieżnościom pojawiającym się w wyrokach sądów zapadających na kanwie szeroko rozumianej własności intelektualnej.
Na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 29 czerwca 2020 r. sądami okręgowymi rozpoznającymi sprawy z tego zakresu są:
- Sąd Okręgowy w Gdańsku,
- Sąd Okręgowy w Katowicach,
- Sąd Okręgowy w Lublinie,
- Sąd Okręgowy w Poznaniu,
- Sąd Okręgowy w Warszawie.
Natomiast sądami apelacyjnymi rozpoznającymi środki zaskarżenia od orzeczeń wydanych przez wskazane wyżej sądy będą Sąd Apelacyjny w Warszawie oraz w Poznaniu.
Zmiany przewidują jednak pewien wyjątek, ponieważ Sąd Okręgowy w Warszawie pozostanie wyłącznie właściwy w sprawach własności intelektualnej dotyczących programów komputerowych, wynalazków, wzorów użytkowych, topografii układów scalonych, odmian roślin oraz tajemnic przedsiębiorstwa o charakterze technicznym.
CZEMU MAJĄ SŁUŻYĆ TE ZMIANY?
Oprócz podwyższenia poziomu merytorycznego orzeczeń zapadających w sprawach tego rodzaju, istotny jest czas ich rozpatrywania. Możliwości, jakie daje współczesna technologia mogą bowiem doprowadzić do bardzo szybkiej utraty własności intelektualnej, jak również uniemożliwić wykazanie, iż została ona zdobyta i wykorzystana przez inne podmioty w sposób sprzeczny z prawem. Tym samym kluczowe jest szybkie rozstrzyganie tych spraw.
CO JESZCZE PRZEWIDUJE NOWELIZACJA?
Zabezpieczenie środka dowodowego na posiedzeniu niejawnym
Kolejnym novum jest wprowadzenie możliwości zabezpieczenia środka dowodowego na posiedzeniu niejawnym. Chodzi o to, aby potencjalny pozwany, który dopuścił się naruszenia własności intelektualnej nie zniszczył dowodów świadczących o dokonanych przez niego naruszeniach. Oznacza to, że podmiot przeciwko któremu toczyć się będzie postępowanie w sprawie naruszenia własności intelektualnej dowie się o tym, dopiero wówczas, gdy wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu dowodu przystąpi do jego dokonania i doręczenia tego postanowienia. Wydaje się, iż dzięki temu rozwiązaniu osoby, których własność intelektualna została naruszona będą miały szerszy wachlarz możliwości reakcji oraz udowodnienia swoich racji w postępowaniu sądowym. Sposobami zabezpieczenia są w szczególności:
- odebranie towarów, materiałów, narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji, dokumentów, ale także
- sporządzenie szczegółowego opisu tych przedmiotów połączone w razie konieczności z pobraniem ich próbek.
Podmiotem dokonującym zabezpieczenia jest komornik, który sporządza protokół na potwierdzenie swoich czynności i składa go wraz odebranymi przedmiotami we właściwym sądzie.
Żądanie wyjawienia lub wydania środka dowodowego
Zmiany dotyczą także możliwości żądania przez powoda wyjawienia bądź wydania środka dowodowego. W przypadku uprawdopodobnienia roszczenia, powód może żądać wyjawienia lub wydania środka dowodowego, jakim mogą być m. in. dokumenty bankowe, finansowe bądź handlowe mające ujawnić oraz udowodnić fakty. Przy czym warto podkreślić, że w sytuacji, w której pozwany nie będzie chciał się zastosować do nałożonego na niego obowiązku wyjawienia bądź wydania środka dowodowego, sąd może uznać za ustalone fakty, które środek ten miał potwierdzić, jak również obciążyć pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, w całości bądź w części bez względu na rezultat postępowania.
Zobowiązanie strony do udzielenia informacji
Kolejnym elementem mającym pomóc twórcy w obronie swych praw jest uregulowanie wezwania do udzielenia informacji. Rozwiązanie to polega na tym, iż strony (nie tylko pozwani) mogą zostać zobowiązane do udzielenia informacji na temat kwestii związanych z danym prawem własności, które zostało naruszone. Chodzi o uzyskanie jak największej ilości danych pomocnych w ustaleniu tego, kto odpowiada za naruszenie własności intelektualnej, na czym owo naruszenie polegało oraz jakie rozmiary przybrało. Dzięki temu możliwe będzie także ustalenie wysokości roszczenia pieniężnego, z którym potencjalnie może wystąpić powód.
Jak uregulowano powództwo wzajemne?
Uregulowano ponadto możliwość wytoczenia powództwa wzajemnego w sprawach o naruszenie prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, jeżeli obejmuje ono żądanie unieważnienia bądź stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy lub obejmuje żądanie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Przepis ten stosuje się również do żądania unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na wspólny znak towarowy, wspólnego prawa ochronnego na znak towarowy, prawa ochronnego na znak towarowy gwarancyjny, uznania na terytorium RP ochrony międzynarodowego znaku towarowego oraz żądania unieważnienia uznania na terytorium RP ochrony międzynarodowego wzoru przemysłowego.
CZY NOWE ZASADY MAJĄ SZANSĘ REALNIE PRZYCZYNIĆ SIĘ DO WZMOCNIENIA OCHRONY PRAW TWÓRCÓW?
Wprowadzone rozwiązania wypełniają w części postulaty zgłaszane od wielu lat, jak również czynią zadość przepisom obowiązującym w UE.
Odrębne postępowanie w sprawach własności intelektualnej powinno doprowadzić do wykształcenia się odpowiedniego poziomu orzeczeń zapadających w tych sprawach, przyspieszenia ich rozpatrywania oraz ujednolicenia orzecznictwa.
Najbliższe miesiące pokażą, czy zmiany przyniosą oczekiwany rezultat, a także będą wskazówką, co jeszcze powinno zmienić się w dziedzinie ochrony praw własności intelektualnej, która niewątpliwie będzie jednym z wyzwań, przed którymi stoi prawo XXI wieku.
