E-COMMERCE W 2021 – PRZEDSIĘBIORCA JAK KONSUMENT

E-commerce w 2021 – Zbliżający się rok 2021 przyniesie znaczące zmiany dla całej branży e-commerce. Będą one dotyczyć dwóch obszarów jej działalności – traktowania przedsiębiorcy jak konsumenta oraz wprowadzony zostanie Pakiet Vat e-commerce. 

Od 1 stycznia 2021 roku wejdzie w życie nowelizacja kodeksu cywilnego, na podstawie której przedsiębiorcy – osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, będą w określonych sytuacjach traktowani jak konsumenci. 

Od 1 lipca 2021 roku dokona się natomiast prawdziwa rewolucja w VAT. Wdrożony zostanie do polskiego porządku prawnego tzw. Pakiet VAT e-commerce. 

W tym artykule omówimy kwestię ważną i najpilniejszą, czyli nowelizację KC i powstanie w e-commerce w 2021 nowej kategorii klienta. Jest to bowiem ostatni moment, kiedy można na spokojnie przygotować się na nadchodzące od stycznia zmiany. 

W kolejnym wpisie skupimy się na zmianach w zakresie VAT-u. 

Przeczytaj obydwa artykuły i bądź dobrze przygotowany na zmiany w Twoim e-sklepie.

Przedsiębiorca jak konsument – na czym polega zmiana wchodząca w życie od 1 stycznia 2021 roku?

Wykreowana zostaje nowa, trzecia kategoria klienta e-commerce.

Do dotychczas istniejących kategorii: konsumenta i przedsiębiorcy dodaje się przedsiębiorcę-osobę fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, który w pewnych sytuacjach traktowany jest jak konsument.

Kiedy? Jeżeli zakup nie jest związany bezpośrednio z zawodowym charakterem jego działalności. 

Do kodeksu cywilnego zostanie dodany nowy przepis (art. 385⁵), zgodnie z którym „przepisy dotyczące konsumenta stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.”

Pojęcie zawodowego charakteru działalności gospodarczej nie jest prawnie zdefiniowane. Zgodnie z brzmieniem nowego przepisu odnosić się ma to głównie do przedmiotu działalności takiego przedsiębiorcy (PKD) wskazanego w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEiDG). 

Nie ulega natomiast wątpliwości, że jest to kwestia dalece ocenna, która będzie nastręczać problemów interpretacyjnych, a nadto w przypadku ewentualnych sporów będzie trudna do udowodnienia. Powstaje także pytanie kto i w którym momencie procesu zakupowego ma tę kwestię weryfikować? 

Ale, po kolei. 

Przyjrzyjmy się najpierw, jakie praktyczne skutki będzie miało przyznanie w określonych sytuacjach statusu konsumenta przedsiębiorcom.

Przedsiębiorca zawierający umowę niedotyczącą jego czynności zawodowych zostanie objęty parasolem ochronnym właściwym dotychczas tylko dla konsumentów. Na tę ochronę składają się:

1. Prawo do odstąpienia od umowy

Jak powszechnie wiadomo, konsument, który zawarł umowę na odległość lub umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, ma prawo odstąpić od niej bez podawania przyczyny w terminie 14 dni. 

Co więcej, jeśli sprzedawca nie poinformuje konsumenta o tym uprawnieniu, to wydłuża się ono aż do 12 miesięcy.

Dlatego kluczowe jest w tym aspekcie dopełnienie obowiązku informacyjnego przez przedsiębiorcę-sprzedawcę.

W nowym stanie prawnym, kiedy ochroną tą zostaną objęci przedsiębiorcy, jeśli umowa nie dotyczy ich czynności zawodowych, trzeba będzie wypełniać ten obowiązek w stosunku do dużo większej grupy klientów.

• Rękojmia

Jest to służące konsumentom uprawnienie do reklamacji towarów. W przypadku skorzystania z tego prawa, podmiotem odpowiedzialnym za wady jest sprzedawca.

W sytuacji wystąpienia wady konsument – czyli od 1 stycznia 2021 roku również przedsiębiorca jeżeli działa nie w ramach swojej działalności gospodarczej – może złożyć do sprzedawcy reklamację z tytułu rękojmi i zażądać jednego z czterech działań:

• wymiany towaru na nowy;
• naprawy towaru;
• obniżenia ceny;
• odstąpienia od umowy – o ile wada jest istotna.

Wybór żądania należy do konsumenta. Jeżeli przedsiębiorca nie zgadza się z tym wyborem, może pod pewnymi warunkami zaproponować inne rozwiązanie, ale musi się to odbywać w ramach obowiązującego prawa (bierze się pod uwagę np. łatwość i szybkość wymiany lub naprawy towaru; charakter wady – istotna czy nieistotna; to, czy towar był wcześniej reklamowany).

• Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)

Nowa kategoria klienta zostanie objęta ochroną także i w tym zakresie. 

Postanowienia, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, nie wiążą konsumenta (a więc i przedsiębiorcę mającego status konsumenta), jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy. 

Co to oznacza dla przedsiębiorców (sprzedawców)? Jeśli umowa zawarta z takim klientem zawiera niedozwolone postanowienia to w myśl kodeksu cywilnego nie wiążą one konsumenta z mocy prawa. Jeśli sprzedawca chciałby to kwestionować, ta kategoria klientów mogłaby dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym, w ramach tzw. kontroli indywidulanej.

Widać więc wyraźnie, że cała rzesza klientów zyska w wyniku nowych regulacji daleko idącą ochronę prawną. 

Teraz rodzi się praktyczne pytanie: jak zidentyfikować ten nowy rodzaj klienta?

Checkbox’y/oświadczenia klientów, czy sprawdzanie CEiDG?

Dotychczas sprawa była jasna. Jeśli klient dokonywał zakupu „na fakturę” oczywistym było, że działa w charakterze przedsiębiorcy i dochodzi do zawarcia ze sprzedawcą kontraktu B2B. Klient taki nie podlegał tym samym wyżej opisanej, szeroko zakrojonej ochronie prawnej. 

W przeciwieństwie do tej sytuacji, klient dokonujący zakupu na podstawie paragonu był oczywiście konsumentem w rozumieniu art. 22¹ kc, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Obecnie, konieczna będzie weryfikacja, czy osoba dokonująca zakupu na fakturę działa jako przedsiębiorca, czy jako konsument. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi jak takiej weryfikacji dokonać. Bez wątpliwości przyjmuje się natomiast, że powinna ona być dokonana w momencie „wejścia” klienta do sklepu. Czyli sprzedawcy musza działać szybko, automatycznie. 

Oczywistym wydawałoby się zaznaczanie w procesie sprzedażowym odpowiedniego checkbox’a (czy zakup jest/nie jest związany z Twoją działalnością zawodową?). Natomiast nie wszystkie systemy mają taką opcję, dlatego nowe prawo na pewno wymusi zmiany w systemach sprzedażowych.

Pojawiały się także głosy, że to sprzedawca powinien, na podstawie publicznie dostępnych danych z CEiDG weryfikować ten fakt sprawdzając PKD klienta (!) Abstrahując od czasochłonności tego rozwiązania, jak i uniemożliwiającej go często automatyzacji procesów zakupowych, pozostawimy bez komentarza fakt, czy realnym byłoby dokonywanie takich weryfikacji dla każdego klienta i zastanawianie się na przykład, czy adwokat kupujący album o architekturze działa jako konsument, czy jako przedsiębiorca (lubi architekturę, czy album kupuje, bo jest mu on potrzebny w związku z prowadzoną sprawą?).

Niezależnie od przyjętego rozwiązania, pewnym jest, iż aby być w zgodzie z nowymi przepisami, powinieneś wdrożyć w swoim e-sklepie procedurę weryfikacji klientów i opisać, na jakiej zasadzie się jej dokonuje.

Last call. Czyli o co musisz zadbać przed styczniem 2021?

Jako że nowe rozwiązania będą obowiązywały w stosunku do umów zawartych po 1 stycznia 2021, to obecny okres (listopad-grudzień) wykorzystaj na przygotowanie:

1. zmian w regulaminie e-sklepu (należy określić nowy rodzaj podmiotu);
2. zmian w formularzach odstąpienia i reklamacji;
3. procedury obowiązującej w Twoim e-sklepie, gdzie wyjaśnisz, w jaki sposób identyfikujesz klientów.

W następnym wpisie przybliżymy Ci obszerny pakiet zmian dotyczących VAT.

Wiedz, co czeka Cię od strony prawnej w e-commerce w 2021 roku i prowadź w niezakłócony sposób swój e-biznes. W końcu to dobry czas dla tej branży. 

Standardowo, jeśli nie chcesz zajmować się wdrażaniem tych zmian samemu, zapraszamy do kontaktu z nami. Zrobimy audyt Twojego sklepu i zajmiemy się tym, żeby wszystko działało zgodnie z prawem.